Alle verwachtingen vervuld

Grote zijmuren van rijtjeshuizen in zichtbetonkwaliteit, in slechts één fase gestort

De eensgezinswoningen voor twaalf gezinnen in de Stockmattstrasse in Baden zijn verdeeld over twee gebouwen. Zij worden gebouwd in hybride constructie, d.w.z. in een materiaalcombinatie van beton en hout. Het nieuwe gebouw bestaat uit een conventioneel gestorte kelder, terwijl voor de wand- en plafondconstructie op de verdiepingen houten elementen zijn gebruikt. Hächler AG Hoch- und Tiefbau had de taak de tussenmuren en kelders van het huis uit beton op te trekken.

Hoge eisen aan mens en materiaal

Terwijl de kelder op conventionele wijze werd gestort, was het storten van de tussenmuren van de huizen een uitdaging. Het Hächler-team rond afdelingshoofd Walter Herzog zette al zijn knowhow in. Ook van het bekistingssysteem werden hoge prestaties geëist. De muren zijn elk 28 cm dik, 10,50 m hoog en 11,37 m lang, en moesten volgens de vereisten van de opdrachtgever worden uitgevoerd in een hoge zichtbetonkwaliteit: met bekisting type 2 voor zichtbare oppervlakken met een nette, uniforme structuur en met behulp van een nieuwe, onbeschadigde bekistingsplaat. De bouwonderneming huurde 250 m² elementoppervlak van het Mammut-XT systeem en Triplex schuine schoren. De grootvlaks bekisting met een volvlaks mogelijke betondrukopname van 100 ­kN/­m² en 8,75 m² bekistingsoppervlak per element (3,50 x 2,50 m), maakte enkelvoudig verankeren met XT-konuscenterpen 23 mogelijk zodat er met slechts enkele onderdelen snel kon worden bekist. De bekistingsplaat van de standaard vol kunststof plaat alkus biedt optimale voorwaarden voor een constant hoge kwaliteit van het betonoppervlak.

Hächler vertrouwt op zijn eigen variant

Het bouwteam koos voor een aannemersvariant waarbij de wanden zichtbaar zouden blijven: niet in verschillende fasen, zoals aanvankelijk gepland door de ingenieur van de opdrachtgever, maar met storting in één fase. De bekistings- en wapeningsplannen moesten dienovereenkomstig worden aangepast, maar het was de moeite waard. Walter Herzog: „Met onze variant kon per muur bijna 700 kg wapeningsstaal worden bespaard, omdat er geen wapeningsvoegen meer waren.“ De klant was tevreden. En het besluit om in slechts één fase te storten was ook in overeenstemming met het voornemen van de architect die de tussenmuren van het huis slechts met een licht gepigmenteerde vernis wilde laten schilderen. Want Walter Herzog weet: „Constructievoegen zijn zwakke punten van zichtbetonnen muren.“

Dankzij de constructie in één stortfase konden de wisselende kleurresultaten van het beton als gevolg van veranderende weersomstandigheden worden voorkomen. Er werden geen speciale eisen gesteld aan de druksterkte van het beton. Hächler en de betonleverancier hadden proefmuren in de kelder gestort om de vloei-eigenschappen zodanig te optimaliseren dat met slechts twee storttrechters plastisch beton kon worden gestort. Het beton werd normaal verdicht.

Om het uur storten

Eén wandfase bestond uit 30 m³ vers beton en werd in vier leveringen per betonmixervrachtwagen geleverd – om het uur van 7 tot 10 uur. Na ongeveer 40 minuten was het beton gestort en verdicht. „Met de wachttijd op de volgende betonmixervrachtwagen hebben we de stortsnelheid verminderd“, zegt Walter Herzog. „Het beton van de verschillende leveringen kon zonder problemen in elkaar worden verdicht. De volgende dag hebben we vervolgens de muren ontkist en de bekisting verplaatst.“

Voor het hele wandoppervlak van 11,37 m breedte en 10,50 m hoogte waren in totaal 15 Mammut-XT elementen 350/250 nodig: vijf naast elkaar en telkens drie boven elkaar. Na het ontkisten werden twee element units van 10,50 x 5,00 m en één unit van 10,50 x 2,50 m verplaatst. De haakhoogte van de kraan werd zodanig gekozen dat de bekisting met de ketting nog over de gestorte muren heen kon worden gehesen.

Sterktedrukcapsules alleen in het begin nodig

Voor de eerste drie muren gebruikte Hächler AG nog sterktedrukcapsules en controleerde men regelmatig de kracht die op de centerpennen werkt. Met het gekozen stortverloop werd de toelaat­bare mogelijke betondruk van de Mammut XT van 100 kN/m² echter niet overschreden. Hierdoor kon worden afgezien van verdere inbouw van sterktedrukcapsules.

Trots op het resultaat

Het afdelingshoofd wil Mammut XT opnieuw gebruiken voor een bouwproject met zeer hoge muren dat momenteel wordt aanbesteed. Zijn conclusie over het project in Baden:

Het resultaat voldoet volledig aan de verwachtingen van de opdrachtgever en de bouwdirectie. We zijn trots op het resultaat. Zulke hoge betonnen muren, in één fase gestort, komen niet vaak voor. Het zijn dit soort uitdagingen en de daaruit voortvloeiende succesbeleving die ons enthousiast maakt over ons vak.

Hächler AG Hoch- und Tiefbau, ­Wettingen (CH)

Aanbevolen producten:

• Wandbekisting Mammut XT
• Triplex schuine schoren

Bouwbedrijf:
Hächler AG Hoch- und Tiefbau, ­Wettingen (CH)

Opdrachtgever:
Lägern Wohnen, Wettingen (CH)

Project:
Geschakelde eensgezinswoningen, Baden (CH)

Planning en begeleiding:
MEVA Schalungs-Systeme AG, Seon (CH)